In de spotlight: Catharina Driesse van Alliander

De energietransitie brengt Nederland in beweging. Overal in het land worden kabels, transformatorstations en nieuwe infrastructuur aangelegd om duurzame energie mogelijk te maken. Tegelijk ontstaan er nieuwe kansen om ook in die enorme uitbreiding van het energienet slimmer met grondstoffen en materialen om te gaan. Bij netbeheerder Alliander werkt Catharina Driesse dagelijks aan dit vraagstuk: hoe maak je een energiesysteem circulair?

De Week van de Circulaire Economie wordt mede mogelijk gemaakt door Alliander. Daarmee maakt het bedrijf graag duidelijk dat de focus bij hen niet alleen ligt op de energietransitie. ‘Want wat voor bedrijf je ook bent’, vertelt Driesse, ‘er is altijd een stuk circulariteit in te brengen in je bedrijfsvoering. En hoe wij dat doen, is hopelijk weer een inspiratie voor andere bedrijven om ook stappen te ondernemen daarin.’

Een week om het gesprek te openen

Voor Driesse is de Week van de Circulaire Economie een bijzonder moment. Circulariteit is haar dagelijkse werk, maar deze week biedt ruimte om het gesprek breder te voeren. Een moment waar ze vooral naar uitkijkt is de samenwerkdag met andere bedrijven bij De Groene Afslag. Dan wordt ook de campagnefilm Oneindig gelanceerd, een initiatief dat bedrijven wil inspireren om meer circulair te werken.

Circulariteit zit overal in een organisatie

Binnen Alliander raakt circulariteit vrijwel elk onderdeel van het bedrijf: van inkoop tot ontwerp en van onderhoud tot afvalstromen. Zo werkt Driesse onder meer aan manieren om materialen uit het energienet een tweede leven te geven. Transformatoren en gereedschap van de monteurs en andere componenten die uit het netwerk komen, kunnen soms opnieuw worden ingezet of worden gereviseerd. Samen met leveranciers en bijvoorbeeld sociale werkplaatsen kijken ze hoe ze ervoor kunnen zorgen dat spullen zolang mogelijk gebruikt kunnen worden. ‘En als een onderdeel echt niet meer te gebruiken is, dan komt de volgende vraag: wat gebeurt er daarna met het materiaal?’

Wat haar daarbij opvalt: circulariteit leeft op veel meer plekken in het bedrijf dan je misschien denkt. ‘Collega’s vertellen soms spontaan over dingen die ze doen of waar ze zich over verwonderen. Waarom gooien we dit eigenlijk weg? Of kunnen we dat niet anders doen? Dan merk je dat circulariteit eigenlijk van iedereen is en breed leeft in de organisatie.’

Voor haar is dat misschien wel de mooiste ontwikkeling: mensen die in hun dagelijkse werk nadenken over materiaalgebruik, ook als ze het woord circulariteit zelf niet gebruiken.

De afgelopen jaren lag de nadruk vooral op experimenteren. Alliander startte projecten om netcomponenten opnieuw te gebruiken, te repareren of te reviseren. Inmiddels verschuift haar werk steeds meer richting strategie en beleid om alles wat bedacht is ook echt uit te kunnen voeren.

Ons team staat en we weten wat we kunnen,’ zegt Driesse. ‘Nu merken we dat er duidelijke afspraken nodig zijn binnen het bedrijf.’

Een voorbeeld is het idee van hergebruik. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk roept het vragen op. Wanneer kies je voor hergebruik en welke afspraken maak je daar dan over op de werkvloer? Hoe zorg je dat medewerkers dezelfde taal spreken?

Werken aan circulariteit te midden van de energietransitie

Voor een netbeheerder speelt circulariteit zich af in een uitdagende context. De energietransitie vraagt om een enorme uitbreiding van het elektriciteitsnet. Dat betekent ook een grote vraag naar materialen. ‘Ons bedrijf heeft al een enorme opdracht om de energietransitie te realiseren,’ zegt Driesse. ‘Daarbovenop komt de vraag hoe we zorgvuldig omgaan met grondstoffen. De kunst is om die twee bewegingen met elkaar te verbinden.’

Circulariteit kan juist helpen om de energietransitie toekomstbestendig te maken, bijvoorbeeld door materialen zo lang mogelijk te gebruiken en er daarna voor te zorgen dat de waardevolle grondstoffen hoogwaardig in de kringloop blijven. Tegelijk vraagt de verandering tijd. ‘Niet alles kan tegelijk,’ zegt Driesse, ‘het gaat stap voor stap. Vaak zelfs twee stappen vooruit en weer een paar terug. Dat hoort bij een systeemverandering.’

Na acht jaar binnen het bedrijf heeft ze geleerd hoe zulke veranderingen werken. ‘Soms moet je zaadjes planten en het even laten bezinken. Dan kom je er een tijd later nog eens op terug.’ Daarbij komt ook dat nog niet alles bekend is. ‘Sterker nog, er is heel veel dat we niet weten. Ik voel me soms heel bewust onbekwaam,’ zegt ze glimlachend. ‘Je gaat steeds beter begrijpen wat je nog niet weet. Maar dat is ook logisch. In de energietransitie wisten we tien jaar geleden ook niet alles wat we nu weten. Door te doen leren we.’

Samen leren met andere bedrijven

Samenwerking speelt een belangrijke rol in het werk van Driesse. Binnen de energiesector werken netbeheerders samen aan circulariteit via de coalitie Circulaire Energie Economie.

Daar worden pilots opgezet, bijvoorbeeld rond circulaire kabels of het gebruik van groen staal. Ook organiseren ze zogeheten sprints waarin producenten, leveranciers en experts samen onderzoeken wat mogelijk is.

Daarnaast zoekt Alliander inspiratie buiten de sector. Zo werkte het bedrijf samen met ontwerpers van de Dutch Design Foundation aan een toekomstbestendig ontwerp voor transformatorhuisjes. Driesse houdt van dit soort samenwerkingen met mensen uit soms heel andere sectoren. ‘Het opent echt je ogen. Ontwerpers kijken totaal anders naar een vraagstuk. Daardoor zie je ineens nieuwe mogelijkheden.’

Blik op de toekomst

Als Driesse vijf jaar vooruit kijkt, hoopt ze vooral dat circulariteit stevig verankerd is in het bedrijf en dat elke afdeling precies weet hoe het bijdraagt aan een circulair energienet.

Concreet zou dat zichtbaar moeten worden in minder gebruik van primaire grondstoffen en een kleinere afvalstroom. Ook verwacht ze dat netbeheerders nauwer samenwerken, bijvoorbeeld met een gezamenlijke visie op circulair inkopen.

Daarnaast hoopt ze dat bedrijven elkaar vaker weten te vinden. ‘Het zou mooi zijn als er meer momenten komen waarop bedrijven even kunnen landen en aan de “groene stekker” kunnen. Gelegenheden waar je elkaar ontmoet, ervaringen deelt en elkaar energie geeft.’

Begin gewoon

De belangrijkste boodschap die Driesse andere organisaties wil meegeven is wel: begin gewoon. Circulariteit kan groot lijken, maar elke stap telt: een product laten repareren, anders inkopen. Of simpelweg beter kijken naar je afvalstroom. ‘Door gewoon ergens te beginnen zet je stappen en door te doen weet je beter wat nodig is.’

Veel antwoorden moeten nog worden ontdekt, zegt ze. En dat is niet erg. ‘Als we transparant zijn over wat werkt en wat niet, kunnen we veel van elkaar leren. Zo bouwen we stap voor stap aan een nieuwe economie.’

.